مرکز فرهنگی شهر کتاب

Маркази фарҳангии «Шаҳри китоб»

روز شنبه ۱۶ اردیبهشت، علی اصغر محمدخانی معاون فرهنگی و بین‌الملل شهرکتاب و حسین طباطبایی، مدیر کل اروپای شرق سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، با محمد احمدوف در مرکز فرهنگی شهرکتاب دیدار و گفت‌و گو کردند. محمد احمداف، شاعر، مترجم، منتقد و مقاله‌نویس داغستانی است. او به زبان‌های روسی و آواری می‌نویسد. وی پس از اتمام دوره‌ی متوسطه، وارد انستیتوی ادبی ماکسیم گورکی در مسکو شد و در سال ۱۹۷۹ با دیپلم افتخار آن را به اتمام رساند. پس از اتمام تحصیلات به عنوان ویراستار در انتشارات داغستان مشغول به کار شد. در ژانویه‌ی سال ۲۰۰۴ به عنوان عضو انجمن نویسندگان جمهوری داغستان انتخاب شد. از سال ۱۹۸۴ عضو انجمن نویسندگان اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی است. اشعار وی را شاعران و مترجمان برجسته‌ای مانند یوری کوزنیتسف، استانیسلاف کونیایف و الکساندر یرمنکو و … به زبان روسی ترجمه کرده‌اند. وی جایزه‌های بسیاری از جمله جایزه‌ی لسکوف (۲۰۱۳)، سرگی یسنین (۲۰۱۵) و … را از آن خود کرده است. از جمله کتاب‌های احمدوف می‌توان به کشکول و تسبیح، نیایش و آواز، مجموعه شعر شاعر و وطن، مجموعه شعر آغاز نامه، مجموعه شعر ترانه‌های شهری اشاره کرد. احمداف در ابتدای این دیدار و گفت‌وگو درباره‌ی وضعیت شعر و تیراژ مجموعه‌های شعری در داغستان گفت: دو سال است که در داغستان تئاتر دولتی شعر افتتاح شده است و وجه تمایز آن این است که هم به شاعران کلاسیک و هم به شاعران معاصر می‌پردازد. در واقع منظومه‌های شاعران در این تئاتر‌ها اجرا می‌شود. بازیگرها بازی می‌کنند و شعر می‌خوانند و بعضی شعرها به صورت مونولوگ و تک‌نفره اجرا می‌شود. این تئاتر فقط صد نفر گنجایش دارد و مردم را قدرت کلام و شعر برای شنیدن شعر به آنجا می‌آورد. رئیس جمهور داغستان چون به شعر علاقه‌مند بود، این ایده را مطرح کرده است. این تئاتر دلیل خوبی است تا بزرگداشت همه شاعران‌مان را آنجا برگزار ‌کنیم. نسل جوان زیاد شعر نمی‌خواند ولی با دیدن تئاتر با شاعران معروف آشنا می‌شود. کتاب‌های من غالبا دوهزار شمارگان دارند اما تیراژ معمول کتاب‌های شعر در داغستان بین هزار تا هزار و پانصد است. البته گاهی به پانصد هم می‌رسد. وی با اشاره به گوناگونی زبان‌های داغستان تصریح کرد: در داغستان سی یا چهل زبان وجود دارد که بیشتر به هفت زبانِ آوار، دارگوا، کومیک، لاکی، لزگی و تاباساری و روسی صحبت می‌شود البته زبان دولتی روسی است. چهارده زبان هم جزو پرتکلم‌ترین زبان‌های این کشور به شمار می‌رود و به نه زبان ایستگاه رادیویی وجود دارد. احمداف درباره‌ی فارسی‌دانان داغستان چنین گفت: قومی در آنجا هست به اسم تات هستند که کاملا ایرانی‌اند. تات‌های داغستان اکثرا یهودی بودند و بعد از فروپاشی شوروی اکثریت آنها به اسرائیل رفتند و اکثرا زبان فارسی می‌دانند. بیست‌هزار نفر تات یهودی در داغستان بودند که به قوم کوهستان معروف بودند و اکثرا فارسی می‌دانستند. وی با اشاره به ترجمه‌ی آثار کلاسیک فارسی همانند سعدی و حافظ و فردوسی به زبان آواری درباره‌ی تاثیر ادبیات فارسی بر ادبیات داغستان تصریح کرد: ادبیات داغستان خیلی تحت تاثیر ادبیات ایران بوده برای همین نویسندگان ما خیلی خوب ادبیات کلاسیک ایران را می‌شناسند. ولی متاسفانه آشنایی ما با ادبیات معاصر ایران اندک است چون به زبان روسی ترجمه نشده است. البته شاید هم ادبیات معاصر به روسی ترجمه شده باشد. در زمان شوروی مجتمع‌ها و کتاب‌فروشی‌هایی داشتیم که هر کتاب در مسکو چاپ می‌شد، در آن کتاب‌فروشی‌ها یافت می‌شد اما الان مشخص نیست که آن آثاری که در مسکو چاپ می‌شوند به دست ما می‌رسند یا نه. احمداف با اشاره به آمادگی کشورش برای چاپ اشعار شاعران معاصر ایران به زبان آواری و هفت زبان مهم داغستان درباره‌ی تاریخ روابط دو کشور گفت: مردم داغستان بسیار به ایران علاقه‌مند هستند و تاریخ روابط دو کشور را به خوبی می‌دانند و دانشمندان و مورخان قدیمی در زمینه ایران کار بسیار کرده‌اند. ما آمادگی داریم تا شعرهایی از شاعران معاصر ایران را ترجمه کنیم و متقابلا از بهترین شاعر داغستان گزیده شعرهایی را در اختیار شما قرار دهیم تا ترجمه کنید. وی درباره‌ی ویژگی‌های شعر و شاعران داغستان افزود: شعر داغستان همواره در تاریخ ویژگی مناجاتی داشته است. در واقع الهامات شاعران از ریشه‌های مذهبی است. نیایش گونه است. شاعران داغستان چون در زمان شوروی سابق دغدغه‌ی مردم و جامعه داشتند و بعضی‌های‌شان به همین خاطر ممنوع از کار شدند، عمدتا شاعرانی مردمی هستند… چون کشور داغستان منطقه کوهستانی دارد ما متوجه شدیم که حتا مردم کوهستانی زبان خودشان را هم خوب نمی‌دانند و به همین‌خاطر شاعران خوب ما بیشتر به زبان روسی شعر می‌گویند تا زبان محلی‌شان. بنابراین یکی از اهداف ‌ما این است که به شهرهایی غیر از پایتخت برویم و شاعران جوان و شعرها را شناسایی کنیم و به سمینارها دعوت ‌کنیم تا سطح ادبی آنها بالا برود. شاعران ما اغلب از شعرهای کلاسیک دور هستند برای همین شاعران جوان ما دیدگاه مدرن به شعر دارند و بازی‌های زبانی زیادی در شعرهای‌شان دارند. تم شاعران کلاسیک ما عشق، غم و سرنوشت انسان بود اما شاعران امروز ما مسائل روزمره‌شان را می‌نویسند. محتوای آنها کم و کوتاه است. به زبان روزمره‌ای که از زبان اصیل خیلی هم فاصله دارد، صحبت می‌کنند و شعرها هم به زبان رایج میان جوانان است و موسیقی ما هم همین‌گونه است. نسل گذشته شاعران را خوب می‌شناسند و از شاعران روسی می‌توان از پوشکین نام برد که به سی‌ زبان ترجمه شده و در مدارس تدریس می‌شود. ما در محل تئاتر شعرمان از آنا اخماتوا و دیگران اجراهایی داریم و جوان‌ها می‌آیند ولی با کدام یک از شاعران ارتباط برقرار می‌کنند را ما نمی‌دانیم. من اگر خودم بخواهم دو شاعر روس انتخاب کنم پوشکین و بلوک است. وی در پایان به فصل مشترک فرهنگ و هنر ایران و داغستان اشاره کرد و درباره‌ی برنامه‌های مشترک دو کشور گفت:‌ رمان و داستان برای ما بسیار جالب است. در تئاتر پاییزی می‌توانیم یک سمینار داشته باشیم. در مهر ماه که بزرگداشت مولوی و حافظ است می‌توان برنامه‌ای برای این دو شاعر در داغستان برگزار کرد و بخش‌هایی از شعرهای آن‌ها را به صورت تئاتر درآورد. از ششم تا دهم سپتامبر در داغستان هفته شعر برگزار می‌شود و هفتم سپتامبر روز بزرگداشت رسول حمزت‌اف است که این‌ زمان‌ها فرصت خوبی است برای تبادلات فرهنگی میان ایران و داغستان.
به روایت: وبگاه بنیاد سعدی

Рӯзи шанбе, 6 май Алиасғари Муҳаммадхонӣ – муовини фарҳангӣ ва байналмилалии «Шаҳри китоб» ва Ҳусейни Таботабоӣ – мудири кулли Урупои шарқии Созмони фарҳанг ва иртибототи исломӣ бо Муҳаммад Аҳмадов дар Маркази фарҳангии «Шаҳри китоб» дидор ва гуфтугӯ карданд.
Муҳаммад Аҳмадов шоир, мутарҷим, мунтақид ва мақоланависи доғистонӣ аст. ӯ ба забонҳои русӣ ва аварӣ менависад. Вай пас аз итмоми давраи мутавассита вориди Институти адабиёти Максим Горкий дар Маскав шуд ва дар соли 1979 бо дипломи ифтихор онро ба итмом расонд. Пас аз итмоми таҳсилот ба унвони виростор дар интишороти Доғистон машғул ба кор шуд. Дар январи соли 2004 ба унвони узви Анҷумани нависандагони Љумҳурии Доғистон интихоб шуд. Аз соли 1984 узви Анҷумани нависандагони Иттиҳоди ҷамоҳири шӯравии сотсиалистӣ аст. Ашъори вайро шоирон ва мутарҷимони барҷастае монанди Юрий Кузнетсов, Станислав Конев ва Александр Ерёменко ва дигарон ба забони русӣ тарҷума кардаанд. Вай ҷоизаҳои бисёре, аз ҷумла ҷоизаи Лесков (2013), Сергей Есенин (2015) ва ғайраро аз они худ кардааст. Аз ҷумлаи китобҳои Аҳмадов метавон ба «Кашкул ва тасбеҳ», «Ниёиш ва овоз», маҷмӯаи шеъри «Шоир ва ватан», маҷмӯаи шеъри «Оғознома», маҷмӯаи шеъри «Таронаҳои шаҳрӣ» ишора кард. Аҳмадов дар ибтидои ин дидор ва гуфтугӯ дар бораи вазъияти шеър ва тиражи маҷмӯаҳои шеър дар Доғистон гуфт: «ду сол аст, ки дар Доғистон Театри давлатии шеър ифтитоҳ шудааст ва ваҷҳи тамоюзи он ин аст, ки ҳам ба шоирони классик ва ҳам ба шоирони муосир мепардозад. Дар воқеъ, манзумаҳои шоирон дар ин театрҳо иҷро мешавад. Бозигарҳо бозӣ мекунанду шеър мехонанд ва баъзе шеърҳо ба сурат монолог ва такнафара иҷро мешавад. Ин театр фақат сад нафар гунҷоиш дорад ва мардумро қудрат калом ва шеър барои шунидани шеър ба он ҷо меоварад. Раиси ҷумҳури Доғистон чун ба шеър алоқаманд буд, ин идеяро матраҳ кардааст. Ин театр далели хубест, то бузургдошти ҳама шоиронамонро он ҷо баргузор кунем. Насли ҷавон зиёд шеър намехонад, вале бо дидани театр бо шоирони маъруф ошно мешавад. Китобҳои ман ғолибан ду ҳазор шуморагон доранд, аммо тиражи маъмули китобҳои шеър дар Доғистон байни ҳазор то ҳазору понсад аст. Албатта, гоҳе ба понсад ҳам мерасад. Вай бо ишора ба гуногунии забонҳои Доғистон тасреҳ кард: дар Доғистон сӣ ё чиҳил забон вуҷуд дорад, ки бештар ба ҳафт забон суҳбат мешавад, албатта забони давлати русӣ аст. Чаҳордаҳ забон ҳам ҷузви пуртакаллумтарин забонҳои ин кишвар ба шумор меравад ва ба нӯҳ забон истгоҳи радиоӣ вуҷуд дорад. Аҳмадов дар бораи форсидонони Доғистон чунин гуфт: қавме дар он ҷо ҳаст ба исми тот, ки [забони онҳо] комилан эронӣ аст. Тотҳои Доғистон аксаран яҳудӣ буданд ва баъд аз фурӯпошии шӯравӣ аксарияти онҳо ба Исроил рафтанд ва аксаран забони форсӣ медонанд. Бист ҳазор нафар тоти яҳудӣ дар Доғистон буданд, ки ба «қавми кӯҳистон» маъруф буданд ва аксаран форсӣ медонистанд. Вай бо ишора ба тарҷумаи осори классики форсӣ, ҳамонанди Саъдӣ, Ҳофиз ва Фирдавсӣ, ба забони аварӣ дар бораи таъсири адабиёти форсӣ бар адабиёти Доғистон тасреҳ кард: адабиёти Доғистон хеле таҳти таъсири адабиёти Эрон буда, барои ҳамин нависандагони мо хеле хуб адабиёти классики Эронро мешиносанд. Вале мутаассифона, ошноии мо бо адабиёти муосири Эрон андак аст, чун ба забони русӣ тарҷума нашудааст. Албатта, шояд ҳам адабиёти муосир ба русӣ тарҷума шуда бошад. Дар замони Шӯравӣ муҷтамаъҳо ва китобфурӯшиҳое доштем, ки ҳар китоб дар Маскав чоп мешуд, дар он китобфурӯшиҳо ёфт мешуд, аммо дар ҳоли ҳозир мушаххас нест, ки он осоре, ки дар Маскав чоп мешаванд, ба дасти мо мерасанд ё на. Аҳмадов бо ишора ба омодагии кишвараш барои чопи ашъори шоирони муосири Эрон ба забони аварӣ ва ҳафт забони муҳимми Доғистон, дар бораи таърихи равобити ду кишвар гуфт: «мардуми Доғистон бисёр ба Эрон алоқаманд ҳастанд ва таърихи равобити ду кишварро ба хубӣ медонанд ва донишмандону муаррихони қадим дар заминаи Эрон кори бисёр кардаанд. Мо омодагӣ дорем, то шеърҳое аз шоирони муосири Эронро тарҷума кунем ва мутақобилан аз беҳтарин шоирони Доғистон гузидаи шеърҳоеро дар ихтиёри шумо қарор диҳем, то тарҷума кунед. Вай дар бораи вежагиҳои шеър ва шоирони Доғистон афзуд: «шеъри Доғистон ҳамвора дар таърих вежагии муноҷоте доштааст. Дар воқеъ, илҳомоти шоирон аз решаҳои мазҳабист, ниёишгуна аст. Шоирони Доғистон чун дар замони Шӯравии собиқ дағдағаи мардум ва ҷомеа доштанд ва баъзеҳояшон ба ҳамин хотир мамнуъ аз кор шуданд, умдатан шоирони мардумӣ ҳастанд… Чун кишвари Доғистон минтақаи кӯҳистонӣ дорад, мо мутаваҷҷеҳ шудем, ки ҳатто мардуми кӯҳистон забони худашонро ҳам хуб намедонанд ва ба ҳамин хотир шоирони хуби мо бештар ба забони русӣ шеър мегӯянд, то забони маҳаллишон. Бино бар ин, яке аз аҳдофи мо ин аст, ки ба шаҳрҳое ғайр аз пойтахт биравем ва шоирони ҷавон ва шеърҳоро шиносоӣ кунем ва ба семинарҳо даъват кунем, то сатҳи адабии онҳо боло биравад. Шоирони мо ағлаб аз шеърҳои классик дур ҳастанд, барои ҳамин шоирони ҷавони мо дидгоҳи модерн ба шеър доранд ва бозиҳои забонии зиёде дар шеърҳояшон доранд. Мавзӯи шоирони классики мо ишқ, ғам ва сарнавишти инсон буд, аммо шоирони имрӯзи мо масоили рӯзмарраашонро менависанд. Муҳтавои онҳо кам ва кӯтоҳ аст. Ба забони рӯзмаррае, ки аз забони асил хеле ҳам фосила дорад, суҳбат мекунанд ва шеърҳо ҳам ба забони роиҷ миёни ҷавонон аст ва мусиқии мо ҳам ҳамин гуна аст. Насли гузаштаи шоиронро хуб мешиносанд ва аз шоирони русӣ метавон аз Пушкин ном бурд, ки ба сӣ забон тарҷума шуда ва дар мадорис тадрис мешавад. Мо дар маҳалли театри шеърамон аз Анна Аҳмадова ва дигарон иҷроҳое дорем ва ҷавонҳо меоянд, вале бо кадом як аз шоирон иртибот барқарор мекунандро мо намедонем. Ман агар худам бихоҳам, ду шоири рус интихоб кунам, ки Пушкин ва Блок аст». Вай дар поён ба фасли муштараки фарҳанг ва ҳунари Эрон ва Доғистон ишора кард ва дар бораи барномаҳои муштараки ду кишвар гуфт: роман ва достон барои мо бисёр ҷолиб аст. Дар театр ҳар пойиз метавонем як семинар дошта бошем. Дар меҳрмоҳ (баробар бо 22 сентябр-21 октябр), ки бузургдошти Мавлавӣ ва Ҳофиз аст, метавон барномае барои ин ду шоир дар Доғистон баргузор кард ва бахшҳое аз шеърҳои онҳоро ба сурати театр даровард. Аз шашум то даҳуми сентябр дар Доғистон ҳафтаи шеър баргузор мешавад ва ҳафтуми сентябр рӯзи бузургдошти Расул Ҳамзатов аст, ки ин замонҳо фурсат хубест барои табодулоти фарҳангӣ миёни Эрон ва Доғистон.
Ба ривояти вебгоҳи Бунёди «Саъдӣ»

همچنین بررسی کنید

کتاب پارسی سخن بگوییم

Китоби «Порсӣ сухан бигӯем»

Китобе бо унвони «Порсӣ сухан бигӯем», таълифи оқои Маҳдии Ашрафпури Афшор дар соли 2017 мунташир …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *