منتخب آثار ادبیات‌شناسی و نقد ادبیِ صدرالدین عینی

Мунтахаби осори адабиётшиносӣ ва нақди адабии Садриддин Айнӣ

صدرالدین عینی پایه‌گذار نقد ادبی جدید تاجیک به شمار می‌آید. وی از تذکره‌نویسی سنتی به تاریخ‌ادبیات‌نویسی جدید و نقد علمی اثرهای ادبی روی آورد و در ادبیات‌شناسی تاجیک در آسیای میانه توانست تحولی شگرف را پدید آورَد.
منتخب آثار ادبیات‌شناسی و نقد ادبیِ صدرالدین مجموعۀ مهم‌ترین اثرهای صدرالدین عینی را دربارۀ تاریخ‌ادبیات و نقد ادبی که به زبان فارسی بوده است دربرمی‌گیرد. این مجموعه، برای اولین بار در شکل یک کتاب به الفبای فارسی منتشر شده است.
این آثار استاد عینی در طول چهل سال نوشته شده‌ است؛ اولین اثر که مقاله‌ای دربارۀ بیدل دهلوی است، سال 1912 م. و آخرین اثر دربارۀ چاردرویش تألیف سال 1951 م. است. در واقع، اثرها به‌صورت پراکنده بوده‌ و موضوعات ادبی گوناگون را دربر ‌گرفته‌اند.
دکتر عبدالخالق نبوی، دربارۀ رویکرد عینی به ادبیات‌شناسی و نقد ادبی، مقالۀ علمی مفصلی آورده که به‌عنوان مقدمه در آغاز کتاب آمده است و بر گوشه‌های گوناگونِ فعالیت و دیدگاه‌های عینی دراین‌باره روشنی افکنده‌اند.
برخی آثار این مجموعه در شکل مقاله و برخی در شکل رسالۀ خُرد و یا کتابچه است که در نشریه‌های آن زمان و یا مقدمۀ بعضی کتاب‌ها و یا به‌صورت کتاب مستقل با نوشته‌هایی دربارۀ میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی، حکیم ابوالقاسم فردوسی، شیخ‌الرئیس ابوعلی سینا، ابوعبدالله رودکی سمرقندی، شیخ مصلح‌الدین سعدی شیرازی، کمال خجندی، میر علیشیر نوایی، زین‌الدین محمود واصفی، ابوالقاسم لاهوتی، ماکسیم گورکی، شعرهای خودش، کتاب چار درویش و مناسبت ادبی آسیای میانه با ایران چاپ و انتشار یافته‌اند.
کتاب منتخب آثار ادبیات‌شناسی و نقد ادبیِ صدرالدین به گردآوری، پژوهش، تصحیح و ویرایش دکتر عبدالخالق نبوی و دکتر مصطفی باباخانی در تهران، انتشارات آروَن در 1396 ش و 248 صفحه با شمارگان 1500 نسخه منتشر شد.

Садриддин Айнӣ – поягузори нақди адабии ҷадиди тоҷик ба шумор меояд. Вай аз тазкиранависии суннатӣ ба таърихи адабиётнависии ҷадид ва нақди адабӣ, ки ба забони форсӣ будааст, дар бар мегирад. Ин маҷмӯа барои аввалин бор дар шакли як китоб ба алифбои форсӣ мунташир шудааст.
Ин осори устод Айнӣ дар тӯли чиҳил сол навишта шудааст; аввалин асар, ки мақолае дар бораи Бедили Деҳлавист, соли 1912 ва охирин асар дар бораи «Чор дарвеш» таълифи соли 1951 аст. Дар воқеъ, асарҳо ба сурати пароканда буда ва мавзӯоти адабии гуногунро дар бар гирифтаанд.
Доктор Абдухолиқи Набавӣ дар бораи рӯйкарди Айнӣ ба адабиётшиносӣ ва нақди адабӣ мақолаи илмии муфассале оварда, ки ба унвони муқаддима дар оғози китоб омадааст ва бар гӯшаҳои гуногуни фаъолият ва дидгоҳҳои Айнӣ дар ин бора равшанӣ афкандаанд.
Бархе осори ин маҷмӯа дар шакли мақола ва бархе дар шакли рисолаи хурд ва ё китобча аст, ки дар нашрияҳои он замон ва ё муқаддимаи баъзе китобҳо ва ё ба сурати китоби мустақил бо навиштаҳое дар бораи Мирзо Абдулқодири Бедили Деҳлавӣ, ҳаким Абулқосими Фирдавсӣ, шайхурраис Абӯалӣ Сино, Абӯабдуллоҳ Рӯдакии Самарқандӣ, шайх Муслиҳиддин Саъдии Шерозӣ, Камоли Хуҷандӣ, Мир Алишери Навоӣ, Зайниддин Маҳмуди Восифӣ, Абулқосими Лоҳутӣ, Максим Горкий, шеърҳои худаш, китоби «Чор дарвеш» ва муносибати Осиёи Миёна бо Эрон чоп ва интишор ёфтаанд.
Китоби «Мунтахаби осори адабиётшиносӣ ва нақди адабии Садриддин Айнӣ» ба гирдоварӣ, пажӯҳиш, тасҳеҳу вироиши доктор Абдухолиқи Набавӣ ва доктор Мустафо Бобохонӣ дар Теҳрон, интишороти «Орван» дар соли 1396 ш. / 2018 ва 248 сафҳа бо шуморагони 1 500 нусха мунташир шуд.

همچنین بررسی کنید

پیام تسلیت دکتر حداد عادل به مناسبت درگذشت استاد مؤمن قناعت

Паёми таслияти доктор Ҳаддоди Одил ба муносибати даргузашти устод Муъмин Қаноат

<aاستاد مؤمن قناعت، شاعر پارسی‌گوی تاجیکستان درگذشت. به همین مناسبت دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *