پروفسور خدایی شریف‌زاده، ادبیات‌شناس بزرگ تاجیک

Профессор Худоӣ Шарифзода – адабиётшиноси бузурги тоҷик

پروفسور خدایی شریف‌زاده، یکی از استادان و دانشمندان بزرگ تاجیکستان به شمار می‌رود که در طول زندگی خود در زمینۀ زبان و ادبیات فارسی در ماوراءالنهر فعالیت‌های جدی و پرثمری نموده است. این چهرۀ بزرگ و نام‌آور ادبیات فارسی که در تاجیکستان شهرۀ عام و خاص است، برای بیشتر پژوهشگران و ادبیات‌شناسان ایران و افغانستان که بدان دیار رفت‌ و آمد دارند و یا با آثار بزرگان آن خطّه آشنا هستند نیز شناخته شده و مشهور است. به مناسبت گرامی‌داشت مقام علمی و ادبی ایشان که این به سن هشتاد رسیدند، دانشگاه ملی تاجیکستان همایش علمی گسترده‌ای را در تاریخ 30 ژوئن 2017 (روز جمعه 9 تیرماه 1396) برگزار کرد. مناسب دیده شد که برای آشنایی بیشتر علاقه‌مندان به ادبیات فارسی، اطلاعی مختصر دربارۀ زندگی و فعالیت‌های علمی و ادبی این بزرگ‌مرد ادب و دانش ارائه شود.

نگاهی به حیات و فعالیت‌های علمی و ادبی پروفسور خدایی شریف‌زاده
پروفسور خدایی شریف‌زاده 25 ژوئن سال 1937 در روستای جارْف ناحیة قلعۀ خُمب (درواز امروزی در بدخشان تاجیکستان) زاده شده است. وی یکی از استادان و عالمان صاحب‌مکتب در دانشکدۀ فیلولوژی (زبان و ادبیات) دانشگاه ملی تاجیکستان، ادبیات‌شناس و منتقد ورزیده، فوق دکترای علم‌های فیلولوژی است که از نسل دوم دانشمندان دانشکدۀ مذکور به شمار می‌رود. استاد خدایی شریف‌زاده پروردة مکتب علمی پروفسور شریف‌جان حسین‌زاده بوده، از مکاتب علمی روسیه و اروپا، ایران و تألیفات نظری دانشمندان برجستة جهان بهرة کامل برداشته است.
استاد خدایی شریف‌زاده از سال 1994 تا سال 2009 مدیریت گروه تاریخ ادبیات تاجیک را بر عهده داشتند. در جریان تعلیم تاریخ ادبیات تاجیک در دانشکدۀ فیلولوژی و گروه تاریخ ادبیات تاجیک، استاد خدایی شریف‌زاده کارهایی را انجام داده است که قبل از او نبوده و بار نخست در جریان تعلیم شاگردان جاری گردیده است. یکی از این روش‌های تازه، وارد کردن درس‌های سبک‌شناسی، بلاغت و سخنوری، تحلیل متن، نظریة تاریخ ادبیات، تاریخ افکار ادبی، تاریخ نثر ادبی، روش تحقیق ادبیات‌شناسی در برنامة تعلیمی به شمار می‌رود؛ در حالی که در طول تمام مدت فعالیت قبلی دانشکده‌های فیلولوژی تاجیکستان واحدهای مذکور تدریس نمی‌شدند.
آماده کردن برنامه‌های تعلیمی، تألیف کتاب‌های درسی و دستورهای روش تدریس برای آموزش سودمند فن‌های تعلیمی گروه تاریخ ادبیات تاجیک، در ادامۀ‌ همین تدبیرهای ثمره‌بخش صورت گرفت. در گروه تاریخ ادبیات تاجیک برای تدریس پرمحصول فن‌های تعلیمی و تأمین دانشجویان با مواد آموزش با راهبری پروفسور خدایی شریف‌زاده یک سلسله کتاب‌ها و دستورهای تعلیمی تألیف شده‌اند که امروز در دانشکدۀ فیلولوژی و رشته‌های فیلولوژی دانشگاه‌های تاجیکستان استفاده می‌شوند؛ مانند کتاب‌های بلاغت و سخنوری، نظم‌شناسی، تحقیق و تعلیم عروض، عروض و آموزش آن، تحلیل متن‌های ادبی تعلیمی، گلستان سعدی، اوزان اشعار رودکی، نامه و نامه‌نگاری، مقدمة شعرشناسی، کتاب‌های تعلیمی ادبی، روش تحقیق ادبیات‌شناسی و غیره.
نقش استاد خدایی شریف‌زاده در تربیت و راهنمایی متخصصان و پژوهشگران علمی نیز بسیار بزرگ است. ایشان نه تنها در ارشاد استادان و محققان دانشکدۀ فیلولوژی دانشگاه ملی تاجیکستان و کسب عنوان‌ها و سطوح علمی توسط آنها، بلکه در راهنمایی دانشجویان دیگر دانشکده‌ها و دانشگاه‌های جمهوری تاجیکستان نیز سهم بارز دارند.
استاد خدایی شریف‌زاده و پیروان مکتب علمی او، مهم‌ترین مسائل نظریه‌ و تاریخ ادبیات تاجیک را به تحقیق گرفته‌اند. در این مکتب، مسئله‌های نظری و عملی ادبیات‌شناسی، از قبیل نظریه‌ و بوطیقای شعر فارسی- تاجیکی، نظریه‌ و تاریخ تحول نثر فارسی- تاجیکی، زندگی‌نامه و میراث ادبی سیماهای برجستة ادبیات عصر میانگی، نظریة ژانرها و نوع‌های ادبی، رابطه‌های ادبی، جریان‌های مذهبی و فکری و تأثیر آن به ادبیات، سنت و نوآوری مورد آموزش و تحقیق قرار گرفته است. تا امروز مسئله‌های تاریخ ادبیات، افکار ادبی و نظری، نظریة نثر فارسی- تاجیکی، عروض نظری‌ و عملی شعر فارسی- تاجیکی، تحول ادبیات تاجیک در نیمة اول عصر 19 م، روزگار و آثار مسعود سعد سلمان، فخر‌الدین عراقی، کمال خجندی، طبیب اصفهانی، مجرم راغی، مولانا جلال‌الدین بلخی، اسطوره، افسانه، حکایه، رمز و تمثیل‌های عرفانی، رابطه‌های ادبی عرب و عجم، ادبیات‌شناسی فارسی- تاجیکی در عصرهای میانه، تاریخ و نظریة نامه‌نگاری، بوطیقای غزلیات شاعران جداگانه، تحول اوزان و تناسب وزن با محتوا، معرفت ادبی، تصویرهای بدیعی، اسماعیلیه و تأثیر آن بر ادبیات فارسی- تاجیکی، نثر روایتی و ادبی، داستان‌سرایی و سنت ایجاد سلسلة داستان‌ها در ادبیات فارسی- تاجیکی و غیره از جانب نمایندگان مکتب ادب‌پژوهی استاد خدایی شریف‌زاده تحقیق شده، در این زمینه مقاله‌ها، آثار مونوگرافی و کتاب‌های زیاد تألیف و منتشر شده است.

امروز استاد خدایی شریف‌اف یکی از دانشمندان صاحب‌سبک و صاحب‌مکتب ادبیات‌شناسی و نقد ادبی تاجیک است، که هم به وسیلة پرورش شاگردان علم سخن‌شناسی و هم به وسیلة تألیفات خود در علم معاصر تاجیک مقام و منزلت خاص خود را پیدا نموده است. تألیفات ارزشمند او، از قبیل بلاغت و سخنوری، کلام بدیع، صوت عجم، راز جهان، شاعر و شعر، آزردگان و امیدواران، نظریة نثر، شاهنامه و شعر زمان فردوسی در تاجیکستان، ایران و افغانستان و دیگر کشورها بهای بلند گرفته، تعد‌ادی از کتاب‌های ایشان در خارج از کشور به چاپ رسیده و نتیجة زحمت‌های استاد با جوایز معتبر علمی و فرهنگی قدردانی شده است.

سالشمار زندگی و فعالیت‌های علمی و ادبی استاد خدایی شریف‌زاده:
1937 – تولّد در روستای جارف در روستای جارْف ناحیة قلعۀ خمب (درواز امروزه در بدخشان تاجیکستان).
1944-1951 – تحصیل در مدرسۀ ابتدایی روستای جارْف.
1951-1956 – دانش‌آموزی در مدرسۀ شبانه‌روزی شهرک غَرْم.
1956-1961 – دانشجوی شعبة فیلولوژی تاجیک دانشکدۀ تاریخ و فیلولوژی دانشگاه دولتی تاجیکستان به نام و. ا. لنین (دانشگاه ملی تاجیکستان کنونی).
1961 – کارمند کلان گروه ادبیات شوروی تاجیک.
1962-1966 – آموزگار گروه ادبیات شوروی تاجیک.
1966-1969 – دانشجوی دکتری گروه تاریخ ادبیات تاجیک.
1969 – معلّم گروه تاریخ ادبیات تاجیک.
1970 – دفاع از رسالة دکتری خود در موضوع «تشکّل افکار ادبی تاجیک در عصرهای 10-11 میلادی».
1970-1974 – معلم کلان گروه تاریخ ادبیات تاجیک.
1973 – دریافت افتخارنامۀ از دانشگاه دولتی تاجیکستان.
1974-1979 – جا‌نشین رئیس دانشکدۀ فیلولوژی تاجیک در امور تعلیم.
1979-1982 – معلم کلان گروه تاریخ ادبیات تاجیک.
1982-1989 – مدرّس گروه تاریخ ادبیات تاجیک.
1987. دفاع از رسالة فوق دکتری خود در موضوع «مسئله‌های نظری نثر در آثار فارسی-تاجیکی مرحلة کلاسیکی (عصرهای 10-15 میلادی».
1989 – پروفسور گروه تاریخ ادبیات تاجیک.
1989-2003 – رئیس بخش نقد و ادبیات‌شناسی اتفاق نویسندگان تاجیکستان.
1990-1993 – مدیر گروه روش تعلیم زبان و ادبیات تاجیک.
1993-1996 – رئیس دانشکدۀ فیلولوژی دانشگاه دولتی تاجیکستان (دانشگاه ملی تاجیکستان کنونی).
1994-2009 – مدیر گروه تاریخ ادبیات تاجیک.
1997 – با عنوان «ارباب علم و تکنیکة جمهوری تاجیکستان» سرفراز شده است.
2001 – سزاوار «جایزة ادبی عینی» گردیده است.
2007 – دریافت نشان «اعلاچی معارف جمهوری تاجیکستان».
2009- تا به حال حاضر – پروفسور و مشاور گروه تاریخ ادبیات تاجیک.
2014 – به دریافت جایزة «سعدی» رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در تاجیکستان مشرّف شده است.
2016 – برای کتاب شاهنامه و شعر زمان فردوسی سزاوار جایزة فرهنگی و هنری «فردوسی» جمهوری اسلامی ایران گردیده است.

برخی از آثار:
پرفسور خدایی شریف‌زاده آثار فراوانی در زمینۀ تاریخ، زبان و ادبیات فارسی از قبیل تألیف و ترجمه و تصحیح و گردآوری و… در شکل کتاب و مقاله نگاشته که شمار آنها به بیش از 400 می‌رسد؛ در این مختصر به ذکر عنوان برخی از آنها اکتفا می‌گردد:

مناسبت لفظ و معنی شعر از نظر شاعران عصر 20 م. مجموعة علمی فیلولوژی تاجیک. – دوشنبه، 1970.
نظریة انعکاس و. ا. لنین و مسئله‌های ایجاد بدیعی. – دوشنبه، 1970.
مقام ابن سینا در شعر و ادب تاجیک (با همراهی شریف‌جان حسین‌زاده). – دوشنبه: معارف، 1985. – 116 ص.
اسلوب و کمالات سخن. – دوشنبه: عرفان، 1985. – 172 ص.
کلام بدیع. – دوشنبه: معارف، 1991. – 160 ص.
شاعر و شعر. مجموعة مقاله‌ها. – دوشنبه: ادیب، 1998. – 216 ص.
بلاغت و سخنوری. – دوشنبه: عرفان، 2002. – 278 ص.
صوت عجم. – دوشنبه: خزینة ادبیات تاجیکستان، 2002. – 208 ص.
حکیم سخنور (با همراهی عبدالقادر منیازف). – دوشنبه: دیوشتیچ، 2003. – 232 ص. – دوشنبه، 1382 هجری/2003 میلادی (با حروف فارسی). – 256 ص.
راز جهان (نقد و بررسی شعر ناصر خسرو). – دوشنبه: نادر، 2004. – 352 ص. چاپ دوم. – دوشنبه: بخارا، 2016. – 352 ص.
نظریة نثر. – دوشنبه: پیوند، 2004. – 319 ص.
نظم‌شناسی (با همراهی عروت‌الله طایراف). – دوشنبه: هما، 2005. – 378 ص.
سنت‌های ادبی. – دوشنبه: دیوشتیچ، 2007. – 260 ص.
اشعار همعصران رودکی. – دوشنبه: ادیب، 2007. – 476 ص.
سخن از ادبیات ملی (مجموعة مقاله‌ها). پژوهشگاه فرهنگ فارسی-تاجیکی سفارت جمهوری اسلامی ایران. – دوشنبه، 2009. – 476 ص.
اشعار حکیمان و عارفان. – دوشنبه: ادیب، 2010. – 450 ص.
لطائف شعرا. – دوشنبه: ادیب، 2010. – 130 ص.
یکی از شاعران فراری. مغموم دروازی. برگزیدة اشعار. – دوشنبه: دانش، 2001.
نظریة نثر در ادبیات فارسی. – تهران: انتشارات داستانسرا، 1390 (2012). – 482 ص.
معنویت و جهان ظاهری. – دوشنبه: ادیب، 2012. – 360 ص.
سیزده مقاله. – دوشنبه: ادیب، 2013. – 274 ص.
یاد روزهای گذشته. – دوشنبه: ادیب، 2013. – 264 ص.
شاهنامه و شعر زمان فردوسی. – دوشنبه، 2014. – 400ص.
تمدن تاجیکی. بازتاب مسائل نوروز در ادبیات. – دوشنبه، 2016
شاهنامه و شعر زمان فردوسی. زیر نظر دکتر محمد جعفر یاحقی. – مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی، 1395. – 424 ص.
ماه ژوئن سال روان استاد خدایی شریف‌زاده به عضویت وابستۀ آکادمی علم‌های جمهوری تاجیکستان پذیرفته شدند.

تهیه‌کننده: مصطفی باباخانی

Профессор Худоӣ Шарифзода яке аз устодон ва донишмандони бузурги Тоҷикистон ба шумор меравад, ки дар тӯли зиндагии худ дар заминаи забон ва адабиёти форсӣ дар Мовароуннаҳр фаъолиятҳои ҷиддӣ ва пурсамаре намудаааст. Ин чеҳраи бузург ва номовари адабиёти форсӣ, ки дар Тоҷикистон шуҳраи хос ва ом аст, барои бештари пажӯҳишгарон ва адабиётшиносони Эрону Афғонистон, ки бад-он диёр рафтуомад доранд ва ё бо осори бузургони он хитта ошно ҳастанд, низ шинохташуда ва машҳур аст. Ба муносибати гиромидошти мақоми илмиву адабии эшон, ки ба синни ҳаштод расиданд, Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ҳамоиши илмии густурдаеро дар таърихи 30 июни 2017 (рӯзи ҷумъа, 9 тирмоҳи 1396 ш.) баргузор кард. Муносиб дида шуд, ки барои ошноии бештари алоқамандони адабиёти форсӣ, иттилое мухтасар дар бораи зиндагӣ ва фаъолиятҳои илмиву адабии ин бузургмарди адабу дониш ироа шавад.

Нигоҳе ба зиндагӣ ва фаъолиятҳои илмиву адабии профессор Худоӣ Шарифзода
Профессор Худоӣ Шарифзода 25 июни соли 1937 дар рустои Ҷорфи ноҳияи Қалъаихумб (Дарвози имрӯзӣ дар Бадахшони Тоҷикистон) зода шудааст. Вай яке аз устодону олимони соҳибмактаб дар донишкадаи филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, адабиётшинос ва мунтақиби варзида, доктори илмҳои филологист, ки аз насли дувуми донишмандони донишкадаи мазкур ба шумор меравад. Устод Худоӣ Шарифзода парвардаи мактаби илмии профессор Шарифҷон Ҳусейнзода буда, аз макотиби илмии Русияву Урупо, Эрон ва таълифоти назарии донишмандони барҷастаи ҷаҳон баҳраи комил бардоштааст.
Устод Худоӣ Шарифзода аз соли 1994 то соли 2009 мудирияти кафедра (гурӯҳ)-и таърихи адабиёти тоҷикро бар уҳда доштанд. Дар ҷараёни таълими таърихи адабиёти тоҷик дар факултети филология ва кафедраи таърихи адабиёти тоҷик, устод Худоӣ Шарифзода корҳоеро анҷом дода, ки қабл аз ӯ сурат надоштааст. Яке аз равишҳои тоза ворид кардани дарсҳои сабкшиносӣ, балоғат ва суханварӣ, таҳлили матни адабӣ, назарияи таърихи адабиёт, таърихи афкори адабӣ, таърихи насри адабӣ, равиши таҳқиқи адабиётшиносӣ дар барномаи таълимӣ ба шумор меравад; дар ҳоле, ки дар тӯли тамоми муддати фаъолияти қаблии факултетҳои филологии Тоҷикистон, воҳидҳои мазкур тадрис намешуданд.
Омода кардани барномаҳои таълимӣ, таълифи китобҳои дарсӣ ва дастурҳои равиши тадрис барои омӯзиши судманди фанҳои таълимии кафедраи таърихи адабиёти тоҷик дар идомаи ҳамин тадбирҳои самарабахш сурат гирифт. Дар кафедраи таърихи адабиёти тоҷик барои тадриси пурмаҳсули фанҳои таълимӣ ва таъмини донишҷӯён бо маводи омӯзиш бо роҳбарии профессор Худоӣ Шарифзода як силсила китобҳо ва дастурҳои таълимӣ таълиф шудаанд, ки имрӯз дар факултети филология ва риштаҳои филологии донишгоҳҳои Тоҷикистон истифода мешаванд; монанди китобҳои «Балоғат ва суханварӣ», «Назмшиносӣ», «Таҳқиқ ва таълими арӯз», «Арӯз ва омӯзиши он», «Авзони ашъори Рӯдакӣ», «Нома ва номанигорӣ», «Муқаддимаи шеършиносӣ», китобҳои таълимии адабӣ, равиши таҳқиқи адабиётшиносӣ ва ғ.
Нақши устод Худоӣ Шарифзода дар тарбият ва роҳнамоии мутахассисону пажӯҳишгарони илмӣ низ бисёр бузург ва муассир аст. Эшон на танҳо дар иршоди устодону муҳаққиқони факултети филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ва касби унвонҳо ва сутӯҳи илмӣ тавассути онҳо, балки дар роҳнамоии донишҷӯёну унвонҷӯёни дигар донишкадаҳо ва донишгоҳҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон низ саҳми бориз доранд.
Устод Худоӣ Шарифзода ва пайравони мактаби илмии ӯ муҳимтарин масоили назария ва таърихи адабиёти тоҷикро ба таҳқиқ гирифтаанд. Дар ин мактаб масъалаҳои назарӣ ва амалии адабиётшиносӣ, аз қабили назария ва поэтикаи шеъри форсӣ-тоҷикӣ, назария ва таърихи таҳаввули насри форсӣ-тоҷикӣ, зиндагинома ва мероси адабии симоҳои барҷастаи адабиёти асримиёнагӣ, назарияи жанрҳо ва навъҳои адабӣ, робитаҳои адабӣ, ҷараёнҳои мазҳабиву фикрӣ ва таъсири он ба адабиёт, суннат ва навоварӣ мавриди омӯзишу таҳқиқ қарор гирифтааст. То имрӯз масъалаҳои таърихи адабиёт, афкори адабиву назарӣ, назарияи насри форсӣ-тоҷикӣ, арӯзи назарӣ ва амалии шеъри форсӣ-тоҷикӣ, таҳаввули адабиёти тоҷик дар нимаи аввали асри XIX, рӯзгор ва осори Масъуди Саъди Салмон, Фахриддини Ироқӣ, Камоли Хуҷандӣ, Табиби Исфаҳонӣ, Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ, устура, афсона, ҳикоя, рамз ва тамсилҳои ирфонӣ, робитаҳои адабии арабу аҷам, адабиётшиносии форсӣ-тоҷикӣ дар асрҳои миёна, таърих ва назарияи номанигорӣ, поэтикаи ғазалиёти шоирони ҷудогона, таҳаввули авзон ва таносуби вазн бо муҳтаво, маърифати адабӣ, тасвирҳои бадеӣ, исмоилия ва таъсири он бар адабиёти форсӣ-тоҷикӣ, насри ривоятӣ ва адабӣ, достонсароӣ ва суннати эҷоди силсиладостонҳо дар адабиёти форсӣ-тоҷикӣ ва ғайра аз ҷониби намояндагони мактаби адабпажӯҳии устод Худоӣ Шарифзода таҳқиқ шуда, дар ин замина мақолаҳо, осори монографӣ ва китобҳои зиёд таълиф ва мунташир шудааст.

Имрӯз устод Худоӣ Шарифзода яке аз донишмандони соҳибсабк ва соҳибмактаби адабиётшиносӣ ва нақди адабии тоҷик аст, ки ҳам ба василаи парвариши шогирдони илми суханшиносӣ ва ҳам ба василаи таълифоти худ дар илми муосири тоҷик мақому манзалати хоси худро пайдо кардааст. Таълифоти арзишманди ӯ, аз қабили «Балоғат ва суханварӣ», «Каломи бадеъ», «Савти Аҷам», «Рози ҷаҳон», «Шеър ва шоир», «Озурдагон ва умедворон», «Назарияи наср», ««Шоҳнома» ва шеъри замони Фирдавсӣ» дар Тоҷикистон, Эрон, Афғонистон ва дигар кишварҳо баҳои баланд гирифта, теъдоде аз китобҳои эшон дар хориҷ аз кишвар ба чоп расида ва натиҷаи заҳматҳои устод бо ҷоизаҳои муътабари илмиву фарҳангӣ қадрдонӣ шудааст.

Солшумори зиндагӣ ва фаъолиятҳои илмиву адабии устод Худоӣ Шарифзода
1937: таваллуд дар деҳаи Ҷорфи ноҳияи Қалъаихумб (Дарвози имрӯза дар Бадахшони Тоҷикистон);
1944-1951: таҳсил дар мактаби ибтидоии деҳаи Ҷорф;
1951-1956: донишомӯзӣ дар мадрасаи шабонарӯзии шаҳраки Ғарм;
1956-1961: донишҷӯи шуъбаи филологияи тоҷики факултети таъриху филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (Донишгоҳи кунунии миллии Тоҷикистон);
1961: ходими калони кафедраи адабиёти шӯравии тоҷик;
1962-1966: омӯзгори кафедраи адабиёти шӯравии тоҷик;
1966-1969: аспиранти кафедраи таърихи адабиёти тоҷик;
1969: муаллими кафедраи таърихи адабиёти тоҷик;
1970: ҳимояи рисолаи номзадӣ дар мавзӯи «Ташаккули афкори адабии тоҷик дар асрҳои X-XI»;
1970-1974: муаллими калони кафедраи таърихи адабиёти тоҷик;
1973: дарёфти Ифтихорномаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон;
1974-1979: ҷонишини декани факултети филологияи тоҷик дар умури таълим;
1979-1982: муаллими калони кафедраи таърихи адабиёти тоҷик;
1982-1989: дотсенти кафедраи таърихи адабиёти тоҷик;
1987: ҳимояи рисолаи докторӣ дар мавзӯи «Масъалаҳои назарии наср дар осори форсӣ-тоҷикии марҳалаи классикӣ (асрҳои X-XV)»;
1989: профессори кафедраи таърихи адабиёти тоҷик;
1989-2003: мудири бахши нақду адабиётшиносии Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон;
1990-1993: мудири кафедраи методикаи таълими забон ва адабиёти тоҷик;
1993-1996: декани факултети филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон (Донишгоҳи кунунии миллии Тоҷикистон);
1994-2009: мудири кафедраи таърихи адабиёти тоҷик;
1997: бо унвони «Арбоби илм ва техникаи Ҷумҳурии Тоҷикистон» сарафроз шудааст;
2001: сазовори «Ҷоизаи адабии Садриддин Айнӣ» гардидааст;
2007: дарёфти нишони «Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон»;
2009-то ҳоли
ҳозир: профессори мушовири кафедраи таърихи адабиёти тоҷик;
2014: ба дарёфти Ҷоизаи «Саъдӣ»-и Ройзании фарҳангии Ҷумҳурии исломии Эрон дар Тоҷикистон мушарраф шудааст;
2016: Барои китоби «Шоҳнома ва шеъри замони Фирдавсӣ» сазовори ҷоизаи фарҳангиву ҳунарии «Фирдавсӣ»-и Ҷумҳурии исломии Эрон гардидааст.

Бархе аз осор:
Профессор Худоӣ Шарифзода осори фаровоне дар заминаи таърих, забон ва адабиёти форсӣ, аз қабили таълиф, тарҷума, тасҳеҳу гирдоварӣ ва ғ. дар шакли китобу мақола нигошта, ки шумори онҳо ба беш аз 400 унвон мерасад. Дар ин мухтасар ба зикри бархе аз онҳо иктифо мегардад:

Бархе аз осор:
Профессор Худоӣ Шарифзода осори фаровоне дар заминаи таърих, забон ва адабиёти форсӣ, аз қабили таълифу тарҷума ва тасҳеҳу гирдоварӣ ва ғ. дар шакли китобу мақола нигошта, ки шумори онҳо ба беш аз 400 мерасад; дар ин мухтасар ба зикри унвони бархе аз онҳо иктифо мегардад:

– Муносибати лафзу маънии шеър аз назари шоирони асри ХХ. Маҷмӯаи илмии филологияи тоҷик. – Душанбе, 1970.
– Назарияи инъикоси В. И. Ленин ва масъалаҳои эҷоди бадеӣ. – Душанбе, 1970.
– Мақоми Ибни Сино дар шеъру адаби тоҷик (бо ҳамроҳии Шарифҷон Ҳусейнзода). – Душанбе: Маориф, 1985. – 116 с.
– Услуб ва камолоти сухан. – Душанбе: Ирфон, 1985. – 172 с.
– Каломи бадеъ. – Душанбе: Маориф, 1991. – 160 с.
– Шоир ва шеър. Маҷмӯаи мақолаҳо. – Душанбе: Адиб, 1998. – 216 с.
– Балоғат ва суханварӣ. – Душанбе: Ирфон, 2002. – 278 с.
– Савти Аҷам. – Душанбе: Хазинаи адабиёти Тоҷикистон, 2002. – 208 с.
– Ҳакими суханвар (бо ҳамроҳии Абдулқодир Маниёзов); – Душанбе: Деваштич, 2003. – 232 с. – Душанбе, 2003 (1382 ш.) (ба хатти форсӣ). – 256 с.
– Рози ҷаҳон (нақду баррасии шеъри Носири Хусрав). – Душанбе: Нодир, 2004. – 352 с.;
– Назарияи наср. – Душанбе: Пайванд, 2004. – 319 с.
– Назмшиносӣ (бо ҳамроҳии Урватулло Тоиров). – Душанбе: Ҳумо, 2005. – 378 с.
– Суннатҳои адабӣ. – Душанбе: Деваштич, 2007. – 260 с.
– Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ. – Душанбе: Адиб, 2007. – 476 с.
– Сухан аз адабиёти миллӣ (маҷмӯаи мақолаҳо). Пажӯҳишгоҳи фарҳанги форсӣ-тоҷикии Сафорати Ҷумҳурии исломии Эрон. – Душанбе, 2009. – 476 с.
– Ашъори ҳакимону орифон. – Душанбе: Адиб, 2010. – 450 с.
– Латоифи шуаро. – Душанбе: Адиб, 2010. – 130 с.
– Яке аз шоирони фирорӣ. Мағмуми Дарвозӣ. Баргузидаи ашъор. – Душанбе: Дониш, 2001.
– Назарияи наср дар адабиёти форсӣ. – Теҳрон: Достонсаро, 1390 ш. (2012). – 482 с.
– Маънавият ва ҷаҳони зоҳирӣ. – Душанбе: Адиб, 2012. – 360 с.
– Сездаҳ мақола. – Душанбе: Адиб, 2013. – 274 с.
– Ёди рӯзҳои гузашта. – Душанбе: Адиб, 2013. – 264 с.
– «Шоҳнома» ва шеъри замони Фирдавсӣ. – Душанбе, 2014. – 400 с.
– Тамаддуни тоҷикӣ. Бозтоби масоили Наврӯз дар адабиёт. – Душанбе, 2016.
– «Шоҳнома» ва шеъри замони Фирдавсӣ. Зери назари доктор Муҳаммадҷаъфари Ёҳаққӣ. – Машҳад: Интишороти Остони Қудси Разавӣ, 1395 ш. – 424 с.

Моҳи июли соли равон устод Худоӣ Шарифзода ба узвияти вобастаи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон пазируфта шуданд.

Таҳиякунанда: Мустафо Бобохонӣ

همچنین بررسی کنید

نهمین شمارۀ صدای شرق منتشر شد

Нӯҳумин шумора аз маҷаллаи «Садои Шарқ» мунташир шуд

نهمین شماره از مجله «صدای شرق» نشریهء ملی ادبی انجمن نویسندگان تاجیکستان در سال ۲۰۱۷ …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *